મજાનું અને વિચારપ્રેરક નાટક ‘બારમાનું બખડજંતર’

મજાનું અને વિચારપ્રેરક નાટક ‘બારમાનું બખડજંતર’

સંજય સ્વાતિ ભાવે

પ્રેક્ષકોને પૂરો સમય અત્યારના સમય સાથે જોડી રાખતું,તેમના રસને સતત જાળવી રાખતું બે અંકનું વિચારપ્રેરક મજાનું નાટક ‘બારમાનું બખડજંતર’ ગઈકાલે 22 મેએ જોવા મળ્યું.તેનાં લેખિકા અને નિર્માત્રી લતા શાહ અને દિગ્દર્શક જીગર બુંદેલા.

મધ્યમવર્ગના એક પરિવારની દીકરી બારમા ધોરણની બોર્ડની પરીક્ષા વિજ્ઞાનના વિષયો સાથે આપે છે. આ એક વાતના લગભગ બધાં આર્થિક,સામાજિક, માનસિક અને ભાવનાત્મક પાસાંને નાટક ગંભીરતા અને હાસ્યના સંતુલન સાથે મંચ પર મૂકે છે.

બારમા ધોરણમાં શાળામાં મળતું શિક્ષણ,મોંઘાદાટ કોચિન્ગ ક્લાસેસની માયાજાળ,મા-બાપની અપેક્ષા, સંતાન અને આખા કુટુંબ પરનો તણાવ,મુગ્ધાવસ્થાના કિશોરોનું વર્તન,પરીક્ષા લેનાર બોર્ડની પોતાની અકાર્યક્ષમતા,મોબાઈલ,સોશ્યલ મીડિયા અને માસ મીડિયા, આર્ટ્સ-કૉમર્સ-સાયન્સના વિષયો અંગેની માન્યતાઓ,સંતાનનું ખુદનું મનોવલણ અને કારકિર્દીની પસંદગી – લેખિકાએ આવરી લીધેલી બાબતોની યાદી લાંબી થઈ શકે.

સમગ્ર પરિસ્થિતિમાં મા-બાપની મહેનત ઉપરાંત તેમની સમજ તેમ જ સંતાનો સાથેના સંવાદની ભૂમિકા પણ લેખિકાએ ઉપસાવી છે.તેમણે વાર્તા, મંચ પરની ઘટના અને વિચારનું નોંધપાત્ર સંયોજન સાધ્યું છે. મુખ્ય પાત્રોનાં વ્યક્તિત્વનાં રંગો પણ રસપ્રદછે.
લેખિકા અને દિગ્દર્શક સહિત જુદા જુદા વયજૂથના પંદર કલાકારોએ નાની-મોટી ભૂમિકાઓ પૂરેપૂરી કોશિષથી નિભાવી છે.સંગીત,સંનિવેશ અને પ્રકાશઆયોજનનો અસરકારક ઉપયોગ થયો છે.
‘ના શૉર્ટકટ, ના જાદુમંતર,મહેનતનું છે મંતરતંતર,બોર્ડનું બખડજંતર!’ – એવા શબ્દો ધરાવતું, એક કરતાં વધુ વખત સાંભળવા મળતું રમતિયાળ ગીત નાટકનો વિચાર રજૂ કરે છે.
સંવાદોમાં જયંતિ દલાલ અને મધુ રાય,વિલિયમ શેક્સપિઅર અને જ્યૉર્જ બર્નાર્ડ શૉ એવા નાટ્યકારોના સંદર્ભો આવે છે.તેમાંથી લતાબહેને શૉના ‘આર્મ્સ ઍન્ડ ધ મૅન’ નાટકનું ગુજરાતી રૂપાંતર કર્યું છે જે જીગરભાઈના દિગ્દર્શન હેઠળ ભજવાઈ ચૂક્યું છે.તે પછી તેમણે મહાત્મા ગાંધી અને રવીન્દ્રનાથ ટાગોરના આંતરસંબંધો વિશે લખેલું નાટક જિગરભાઈના અભિનય અને દિગદર્શન સાથે ભજવાયું હતું.

ગુજરાતીમાં ફ્રીલાન્સ કન્ટેન્ટ રાઈટર એવાં લતાબહેન મૂળે તો રંગકર્મી છે.નેવુંના દાયકામાં વિદ્યાર્થિની તરીકે તેઓ કૉલેજ અને યુવા રંગભૂમિ સાથે ખૂબ રસથી જોડાયેલાં હતાં.ત્યારથી અત્યાર સુધી તેઓ સમય-સંજોગો અનુસાર થિએટર કરતાં રહ્યાં છે.

લતાબહેન માટે નાટક તેમના માટે માત્ર મનોરંજન નથી,પણ એક ઉદ્દેશસભર કલા છે.એક પત્ની,ગૃહિણી અને માતા ઘરસંસાર સાથે થિએટર માટેનું પૅશન કેવી રીતે જાળવી રાખે છે તેનું લતાબહેન મનભર ઉદાહરણ છે.

લતાબહેનને અને તેમની આખી ટીમને અત્યારની એક સમસ્યા તરફ સ્વચ્છ, સ્વસ્થ અભિગમ સાથેનું નાટક ભજવવા બદલ અભિનંદન